Voelen

Meer dan vijf jaar geleden begon mijn jongste zoektocht. Mettertijd is deze zoektocht veranderd in een tocht; het zoeken is weggevallen. Eén van de dingen die ik aan het begin van die tocht al vlug meekreeg was dat ik opnieuw moest leren voelen. Dat klinkt raar uit de mond van een hoogsensitief iemand, want die voelt alles toch zo intens… Maar veel hsp’s (niet allemaal) zijn erg naar buiten gericht, naar alles wat van buiten binnenkomt, en we vergeten te voelen wat in onszelf aanwezig is of ontstaat door de interactie met de buitenwereld. Niet dat die binnenwereld niet gevoeld wordt; hij wordt eerder genegeerd of afgesloten. Dat negeren ontstaat o.a. doordat dit (soms) de enige manier is die we kennen om met de wereld van mensen en dingen (die ons overweldigen) te kunnen omgaan, om ons te conformeren aan ‘de anderen’ en om ons op één of andere manier proberen veilig te stellen. Het negeren kan ook ontstaan doordat we ‘aangeleerd’ kregen om alles te doen met ons hoofd. En wat moet ons hoofd met al die gevoelens die zich aandienen? Velen leerden dus om daar zo weinig mogelijk aandacht aan te schenken. Door het negeren van ons voelen, zetten we onze creativiteit, leergierigheid, intuïtie, spiritualiteit, e.a. op een laag pitje. Ook grenzen worden niet meer aangevoeld, laat staan aangegeven. Uit dat negeren van onze gevoelens ontstaan logischerwijze ook problemen als angstsymptomen en/of angststoornissen, bindingskwesties, enz. Sommigen – de gelukkigen – leren uit zichzelf om goed, of beter, om te gaan met het voelen. Aan anderen moet eerst verteld worden dat het ook anders kan, wat niet zelden gebeurt na één of andere depressie of een burn-out of andere moeilijkheden. Voelen is in de eerste plaats durven naar binnen gaan en voor een hoogsensitief iemand kan dat best beangstigend en overweldigend zijn want die binnenwereld is diep en heel intens. Maar als je het aandurft, gaat de wereld weer voor je open.

Compliment

Mijn blog wordt regelmatig bezocht (en misschien wordt het ook wel gelezen).  Dat kan ik zien bij de statistieken.  Maar er wordt zelden (of niet) gereageerd.  Wanneer ik nu een pluim krijg, mag dat wel eens getoond worden. Via FB ontving ik volgende commentaar (*): "Ik heb vannacht nog eventjes de tijd genomen om een paar stukjes van je blog te lezen en ik moet zeggen dat het echt aangenaam was om lezen. Het leest niet alleen zeer makkelijk, maar het is vooral ook to-the-point! Ik heb meer geleerd en herkend in je beschrijving van HSP, dan van gelijk welke andere site (wikipedia incl.) die ik tot nu toe al bezocht heb! Ik vond de tekeningen ook zeer goed en de boodschappen die er soms in verborgen staken zeer actueel en herkenbaar. Ik heb nog maar 4 van je verhalen kunnen lezen en het was zeer aangrijpend. { ... } Ik zal je blog blijven volgen en ik heb die beschrijving van HSP ook even op mijn FB-pagina gedropt en ik hoop nu dat mijn familie en vrienden er ook een betere kijk op krijgen wat HSP juist inhoudt en hoe zij en ik ermee om kunnen gaan. Doe zo voort! Ik ben alvast een grote fan en volger!!! Grtz,  S.I." Bedankt S.I.! Ik probeer in het leven zoveel mogelijk verwachtingen los te laten, maar een bevestiging kan toch wel eens goed voelen. (*) Lichtjes aangepast door enkele ontbrekende persoonlijke voornaamwoorden toe te voegen zodat het tekstje gemakkelijker leest.

Nog eens Yalom

Wat een boek om tijdens de vakantie te lezen, bedacht ik bij de eerste hoofdstukken.  

Ondertussen ben ik aan de laatste bladzijden van 'Tegen de zon in kijken' van Irvin Yalom bezig.

'Doodsangst en  hoe die te overwinnen' is de ondertitel.  Ik schafte mij het boek aan, omdat de twee andere boeken die ik van dezelfde schrijver las, 'De Schopenhauer-kuur' en 'Eendagsvlinders', me goed bevallen waren en ook omdat op de achterflap stond:

         '.... Yalom laat zien hoe een droom, een verlies, een traumatische ervaring, de dood of ziekte 

         van een dierbare, of gewoon naderende ouderdom keerpunten kunnen zijn op weg naar een

         zinvoller leven....'

Bovendien, een psychiater die existentiële psychotherapie beoefent en er over schrijft, die uitspraken van filosofen gebruikt om zijn patiënten te helpen, die weg wil van de klinische benadering van patiënten, het spreekt me genoeg aan om meer van hem te lezen. 

Bij de eerste hoofdstukken van Tegen de zon in kijken had ik het gevoel iets te lezen waar ik helemaal niet mee bezig was of wilde zijn.  Ik kan echter moeilijk een boek halfweg opzij leggen, tenzij ik het heel slecht vind, of tenzij ik me voorneem om het later verder te lezen.  Ik bleef dus lezen.  Hoe verder ik in het boek kwam, hoe minder ongemakkelijk ik me voelde en hoe meer ik me echt begon te interesseren aan het gegeven.  Ik besefte dat de dood en doodsangst,  naast de zin van het bestaan (daar ben ik wel uit), vrijheid (zit in je) en eenzaamheid gepaard gaande met bindingsproblemen, toch wel veel met existentiële vraagstelling te maken heeft.  Ik vermoedde ook dat dit wel eens mijn grootste existentieel probleem zou kunnen zijn.  

Wat me tot dit vermoeden of besef bracht was de aanhaling van Nietzsche's Zarathustra die aan de mensen de uitdaging voorlegt: denk je eens in dat je één en hetzelfde leven tot in de eeuwigheid steeds opnieuw zou moeten leven.  

Als ik dat nu niet zo'n leuke gedachte vind, is daar een voor de hand liggende reden voor, namelijk dat ik vind dat ik niet op een goed of een ten volle geleefd leven kan terugkijken en moet ik mezelf de vraag stellen wat ik kan doen of veranderen, zodat ik de volgende jaren niet meer terug hoef te kijken op een stuk leven, dat ik niet opnieuw zou willen leven.  

Tot nu toe had ik altijd terug gekeken op mijn leven met de toch wel wijze gedachte dat 'ik deed wat ik deed met de kennis en de mogelijkheden die tot mijn beschikking waren op dat moment' en dat ik waarschijnlijk hetzelfde opnieuw zou doen in dezelfde omstandigheden.  Ik had geen spijt.  Maar het vooruitzicht dat leven telkens opnieuw, helemaal hetzelfde te leven, dat is iets heel anders.  Te weten alle angsten, twijfels, onzekerheden, verdriet, fouten, misstappen, enzovoort, telkens opnieuw te moeten meemaken, het is niet iets waar ik zou naar uitkijken.  Natuurlijk zou ik graag de geboorte van mijn kinderen en hun opgroeien opnieuw beleven, om maar één positief voorbeeld te noemen. Maar over een heel leven gezien wegen de positieve dingen in mijn leven niet op tegen die andere (tot nu toe).  Of zou dit een momentopname zijn?

Yalom meent dus dat één van de vele redenen die tot doodsangst leiden is: het besef je leven niet voluit geleefd te hebben zoals  je het zou willen geleefd hebben.  Het doet me denken aan een vriend die zo dikwijls gezegd heeft dat hij 'nog veel te goed had' en in die periode waarschijnlijk al wist dat hem niet veel tijd meer gegund was.  Hij probeerde krampachtig en op zijn manier, nog zoveel mogelijk uit zijn leven te halen en ervan te genieten.   Het doet me ook denken aan een uitspraak van dr. Wayne Dyer: 'Don't die with the music still inside you'.  Werk aan de winkel dus.

Het boek doet me ook opnieuw de angsten bekijken, die ik in de loop der jaren trachtte te overwinnen. Ik had ze altijd zuiver als 'angst voor iets bepaalds' bekeken.  Er zijn natuurlijk specifieke fobieën en sociale angsten die niets met de dood te maken hebben.  Maar zijn niet vele angsten ook eigenlijk angst voor de dood?  Als je bijvoorbeeld hoogtevrees hebt, dan ben je bang om te vallen. Wat gebeurd er als je valt?  Je kan je pijn doen, iets breken of in het ergste geval het leven laten.  Wanneer je watervrees hebt, ben je bang om te verdrinken, met andere woorden om dood te gaan.  Iemand die bang is in het donker, wat vreest die eigenlijk?  Monsters?  Geesten?  Overvallers?  Verkrachters? Zeker de laatste twee kunnen leiden tot een abrupt einde van je leven, dus is daar weer de doodsangst.  Iemand die bang is voor operaties en/of de narcose, is bang niet meer wakker te worden. Enzovoort.  

Zeker niet alle, maar vele angsten zijn terug te brengen tot doodsangst.  

Nu heeft deze angst ook iets positiefs: ze zorgt er voor dat we gevaar zien, herkennen en er naar handelen ten einde onszelf, en degenen waar wij verantwoordelijk voor zijn, in leven te houden.  Het wordt negatief als deze angst(en) je leven gaat bepalen of er zwaar gaat op wegen.

Ondanks het zware gegeven, is Tegen de zon in kijken heel positief.  Yalom reikt mensen, en ook therapeuten, positieve ideeën en mogelijkheden aan om met de angst voor de dood om te gaan.

Dit boek lezen is zeker één van de positieve dingen in mijn leven welk ik graag zou willen overdoen.

Poëziebundel 'Getijdeneiland' - de titel verklaard:

Getijdeneiland bij Bol.com

‘Getijdeneiland' staat, voor een stukje, voor de HSP die ik ben: nooit bij de (een) grote groep behoord hebben; toch verbonden met de anderen; altijd een beetje aan de zijlijn gestaan.
Ook het beeld van de toegangsweg die twee maal per dag ‘overspoeld’ wordt waardoor het getijdeneiland min of meer afgezonderd of onbereikbaar wordt, is veelzeggend. Wanneer ik door een teveel aan prikkels overspoeld wordt, heb ik nood aan afzondering, aan alleen zijn op mijn eilandje en/of ben ik niet toegankelijk omdat het teveel aan prikkels mijn communicatieweg met de buitenwereld op diverse manieren kan afsluiten.
Op zo’n klein getijdeneiland is ook meestal geen plaats voor een massa mensen. Het is een soort toevluchtsoord voor enkelingen. De bewoner van zo’n eiland moet echter af en toe wel naar het vasteland om bevoorrading. Zo heeft ook de rustzoekende HSP die graag alleen is, toch behoefte aan anderen voor de nodige en hopelijk diepgaande sociale interactie.

'Getijdeneiland' is te koop in de webwinkel van Bol.com.

Gedichtendag

Niet (meer) zoeken.

.

Volle maan

Het huis dat nooit bestond

Vijftig tinten grijs

Neen, niet dát boek!
Op het ogenblik waag ik mij aan ‘de woorden en de dingen’ van Foucault. De voorpagina van het boek is een grijze foto van een steen in het zand, tenminste, dat is wat ik er van maak. De steen lijkt een soort weg afgelegd te hebben in dat zand, misschien is hij van een zandduin (bestaan er andere duinen?) naar beneden gegleden en tot stilstand gekomen. De steen en de duin worden belicht van links, wat maakt dat het zand of wat daarvoor doorgaat, een reliëf vertoont. Je ziet de structuur van het zandoppervlak, dat zo stevig lijkt dat het ook een steen zou kunnen zijn. Hier en daar is een klein, rond, ondiep kuiltje te bespeuren. De steen zelf springt naar voren op/in de foto, bijna als een edelsteen aan een hangertje; hij is veel groffer dan het zand, heeft een soort driehoekige bolvorm, die het eindpunt vormt van de nog zichtbare weg die de steen heeft afgelegd en hij werpt een duidelijke schaduw naar rechts.

Telkens ik het boek vast neem en de foto zie, denk ik: '50 tinten grijs'. Eveneens denk ik aan de coach waarbij ik de cursus 'omgaan met hooggevoeligheid’ volgde. Zij gebruikte het voorbeeld van de salontafel die in haar praktijkruimte staat: 'beschrijf deze tafel eens'. De meeste mensen zullen antwoorden: het is een vierkant wit tafeltje. HSP’s zullen bijvoorbeeld iets antwoorden zoals ik deed: “het is een vierkant Ikea-tafeltje in gebroken wit, naar de ecru kant neigend en het gaat al een tijdje mee want hier en daar is de lak een beetje weg, bovendien staan de pootjes niet helemaal recht ten opzichte van het blad. Moet ik ook beschrijven wat er allemaal op ligt en staat?” Het ging erom uit te leggen hoe gedetailleerd HSP’s hun omgeving (kunnen) zien en verwerken. Niet-HSP’s kunnen deze details ook zien, maar filteren die (onnodige) gegevens eruit. Zij zien dus in de eerste plaats een vierkante witte tafel. Pas wanneer gevraagd wordt om op de details te letten, zullen zij die ook ‘noteren’.

50 tinten grijs dus en het is een goed voorbeeld van hoe ik de wereld waarneem, niet enkel in het grijs natuurlijk, maar wel heel gedetailleerd. Niet alleen de kleuren neem ik waar in onnoemelijke vele tinten; bijna alles heeft een heel fijne gradatie of schakering, alles is getint als het ware. Zacht is bijvoorbeeld niet zomaar zacht, maar heel wollig of een beetje pluizig, fijn donzig of glad fluwelig, enzovoort, en ook dat kan nog in gradaties. Dat geldt voor bijna alles: voor licht, geluid, geuren, smaken, voelen (met je lichaam of met je geest). De lichtste aanraking wordt gevoeld, de fijnste geur wordt geroken, … en alles wordt niet alleen waargenomen maar ook 'verwerkt'.   Het is alsof je elk van die waarnemingen met je handen vast neemt, om en om draait, ruikt, proeft, bekijkt en dan beslist waar ergens in je geestesdatabase je de waarneming zal plaatsen.

Ook emoties komen voorbij in vele schakeringen en soms heel fel. Verdriet is niet zomaar verdriet en blijdschap niet zomaar blijdschap; rust, onrust, ontroering, trots, verliefdheid, boosheid, eenzaamheid, teleurstelling, overweldiging, enzovoort, ze passeren in vele en dikwijls felle schakeringen. Ze genereren ook bijna allemaal een onmiddellijke en ook soms hevige fysieke reactie, als daar o.a. zijn: naar toilet lopen, buikpijn, motten (nachtvlinders) in de buik, hartkloppingen, zweethanden, missellijkheid, maagpijn, ademtekort, hyperventilatie, ijl in het hoofd, rillingen, kippevel, … en natuurlijk de vlinders in de buik.

Omdat ik alles in zoveel schakeringen waarneem, is het ook nodig om de juiste woorden te gebruiken, om met nuances te spreken. In de verschillende woorden vind ik de diverse schakeringen terug die corresponderen met wat en hoe ik waarneem. Eén van de moeilijkheden daarbij is dat anderen niet met diezelfde nuance spreken. Het is een beetje met de natte vinger trachten (aan) te voelen wat er juist bedoeld wordt; of vragen hoe de woorden juist bedoeld worden; wat niet vanzelfsprekend is, want de andere begrijpt je twijfel over de (juiste) bedoelingen van de woorden niet. Het is dan ook soms heerlijk te spreken met andere HSP's die deze schakeringen begrijpen en aanvoelen en die al aan een half woord voldoende hebben om te weten welke richting je uit wil met je woorden, die ook niet verbaasd opkijken als je om (nog) meer nuance vraagt.
En over taal gesproken, er is ook nog de non-verbale communicatie of de lichaamstaal, waar zoveel te lezen en te zien valt.

Door al die details, schakeringen en nuances in de waarnemingen en het verwerken ervan, geraakt een mens soms moe en uitgeput. Dan zoek ik de rust op, bijvoorbeeld door op te gaan in het lezen van een boek ergens alleen, in een rustig en stil hoekje, of op een bank aan een vijver, of….

Dit alles flitst door mijn hoofd, telkens ik het boek ter hand neem; de 50 tinten grijs die ik op de omslagfoto zie, leggen -een heel klein beetje- uit hoe ik, als HSPersoon, de wereld ervaar.

Schrijven

'Ecrire, c'est aussi ne pas parler. C'est se taire. C'est hurler sans bruit.'
Citaat van de Franse schrijfster/filmregiseur Marguerite Duras.
(Schrijven is ook niet spreken. Het is zwijgen. Het is huilen /schreeuwen zonder geluid.)

Een vaarwel

Vandaag deed weer iemand uit mijn bredere omgeving de overstap. De stap van zijn, in pijn en verdriet, in liefde en leven, naar zijn, in de gedachten en herinneringen van de anderen.
Hij was een vriend uit het verleden, een ex van een familielid, de vader van een neef en nichtje en grootvader van 3 kleinkinderen. Hij zal ook wel een vriend, kennis, geliefde, familielid, geweest zijn van mensen die mij onbekend zijn.
Als fotograaf maakte hij kunst. Met zijn scherpe blik op de mensen, legde hij in zijn foto's hun ziel bloot en confronteerde zo de toeschouwer. Zo wil ik me hem het liefst herinneren, als een mens die naar het wezen van de medemens keek.