Mijn andere ik

Nog eens Yalom

Wat een boek om tijdens de vakantie te lezen, bedacht ik bij de eerste hoofdstukken.  

Ondertussen ben ik aan de laatste bladzijden van 'Tegen de zon in kijken' van Irvin Yalom bezig.

'Doodsangst en  hoe die te overwinnen' is de ondertitel.  Ik schafte mij het boek aan, omdat de twee andere boeken die ik van dezelfde schrijver las, 'De Schopenhauer-kuur' en 'Eendagsvlinders', me goed bevallen waren en ook omdat op de achterflap stond:

         '.... Yalom laat zien hoe een droom, een verlies, een traumatische ervaring, de dood of ziekte 

         van een dierbare, of gewoon naderende ouderdom keerpunten kunnen zijn op weg naar een

         zinvoller leven....'

Bovendien, een psychiater die existentiële psychotherapie beoefent en er over schrijft, die uitspraken van filosofen gebruikt om zijn patiënten te helpen, die weg wil van de klinische benadering van patiënten, het spreekt me genoeg aan om meer van hem te lezen. 

Bij de eerste hoofdstukken van Tegen de zon in kijken had ik het gevoel iets te lezen waar ik helemaal niet mee bezig was of wilde zijn.  Ik kan echter moeilijk een boek halfweg opzij leggen, tenzij ik het heel slecht vind, of tenzij ik me voorneem om het later verder te lezen.  Ik bleef dus lezen.  Hoe verder ik in het boek kwam, hoe minder ongemakkelijk ik me voelde en hoe meer ik me echt begon te interesseren aan het gegeven.  Ik besefte dat de dood en doodsangst,  naast de zin van het bestaan (daar ben ik wel uit), vrijheid (zit in je) en eenzaamheid gepaard gaande met bindingsproblemen, toch wel veel met existentiële vraagstelling te maken heeft.  Ik vermoedde ook dat dit wel eens mijn grootste existentieel probleem zou kunnen zijn.  

Wat me tot dit vermoeden of besef bracht was de aanhaling van Nietzsche's Zarathustra die aan de mensen de uitdaging voorlegt: denk je eens in dat je één en hetzelfde leven tot in de eeuwigheid steeds opnieuw zou moeten leven.  

Als ik dat nu niet zo'n leuke gedachte vind, is daar een voor de hand liggende reden voor, namelijk dat ik vind dat ik niet op een goed of een ten volle geleefd leven kan terugkijken en moet ik mezelf de vraag stellen wat ik kan doen of veranderen, zodat ik de volgende jaren niet meer terug hoef te kijken op een stuk leven, dat ik niet opnieuw zou willen leven.  

Tot nu toe had ik altijd terug gekeken op mijn leven met de toch wel wijze gedachte dat 'ik deed wat ik deed met de kennis en de mogelijkheden die tot mijn beschikking waren op dat moment' en dat ik waarschijnlijk hetzelfde opnieuw zou doen in dezelfde omstandigheden.  Ik had geen spijt.  Maar het vooruitzicht dat leven telkens opnieuw, helemaal hetzelfde te leven, dat is iets heel anders.  Te weten alle angsten, twijfels, onzekerheden, verdriet, fouten, misstappen, enzovoort, telkens opnieuw te moeten meemaken, het is niet iets waar ik zou naar uitkijken.  Natuurlijk zou ik graag de geboorte van mijn kinderen en hun opgroeien opnieuw beleven, om maar één positief voorbeeld te noemen. Maar over een heel leven gezien wegen de positieve dingen in mijn leven niet op tegen die andere (tot nu toe).  Of zou dit een momentopname zijn?

Yalom meent dus dat één van de vele redenen die tot doodsangst leiden is: het besef je leven niet voluit geleefd te hebben zoals  je het zou willen geleefd hebben.  Het doet me denken aan een vriend die zo dikwijls gezegd heeft dat hij 'nog veel te goed had' en in die periode waarschijnlijk al wist dat hem niet veel tijd meer gegund was.  Hij probeerde krampachtig en op zijn manier, nog zoveel mogelijk uit zijn leven te halen en ervan te genieten.   Het doet me ook denken aan een uitspraak van dr. Wayne Dyer: 'Don't die with the music still inside you'.  Werk aan de winkel dus.

Het boek doet me ook opnieuw de angsten bekijken, die ik in de loop der jaren trachtte te overwinnen. Ik had ze altijd zuiver als 'angst voor iets bepaalds' bekeken.  Er zijn natuurlijk specifieke fobieën en sociale angsten die niets met de dood te maken hebben.  Maar zijn niet vele angsten ook eigenlijk angst voor de dood?  Als je bijvoorbeeld hoogtevrees hebt, dan ben je bang om te vallen. Wat gebeurd er als je valt?  Je kan je pijn doen, iets breken of in het ergste geval het leven laten.  Wanneer je watervrees hebt, ben je bang om te verdrinken, met andere woorden om dood te gaan.  Iemand die bang is in het donker, wat vreest die eigenlijk?  Monsters?  Geesten?  Overvallers?  Verkrachters? Zeker de laatste twee kunnen leiden tot een abrupt einde van je leven, dus is daar weer de doodsangst.  Iemand die bang is voor operaties en/of de narcose, is bang niet meer wakker te worden. Enzovoort.  

Zeker niet alle, maar vele angsten zijn terug te brengen tot doodsangst.  

Nu heeft deze angst ook iets positiefs: ze zorgt er voor dat we gevaar zien, herkennen en er naar handelen ten einde onszelf, en degenen waar wij verantwoordelijk voor zijn, in leven te houden.  Het wordt negatief als deze angst(en) je leven gaat bepalen of er zwaar gaat op wegen.

Ondanks het zware gegeven, is Tegen de zon in kijken heel positief.  Yalom reikt mensen, en ook therapeuten, positieve ideeën en mogelijkheden aan om met de angst voor de dood om te gaan.

Dit boek lezen is zeker één van de positieve dingen in mijn leven welk ik graag zou willen overdoen.

Een heel mens

Categorieën en diagnoses ontnemen ons het zicht op de hele mens.

Dit is één van de bedenkingen die ik noteerde bij het lezen van het laatste boek van Irvin D. Yalom, psychiater en schrijver. Het stond niet in het boek met deze woorden, maar het kwam er op neer.

De Schopenhauer-kuur en Eendagsvlinders zijn de boeken die ik tot nu toe van Yalom heb gelezen. En er liggen er nog een paar van zijn hand te wachten.

De korte inhoud op de achterflap van Eendagsvlinders is wat me naar zijn boeken toe trok:

We zijn allemaal mensen van de dag. Er komt een tijd dat je alles bent vergeten, er komt een tijd dat iedereen jou is vergeten. Tweeduizend jaar geleden hield keizer Marcus Aurelius zichzelf - en zijn lezers - in zijn Overpeinzingen al dit soort lessen voor. Tegenwoordig zijn de meeste psychotherapeutische behandelingen kortdurend en gericht op categorieën als depressie, verslaving of angst. Yalom gelooft daar niet in. Uit onderzoek blijkt keer op keer wat hij uit eigen ervaring weet: de belangrijkste factor in effectieve therapie is de relatie tussen therapeut en cliënt. Yalom hecht de grootst mogelijke waarde aan het opbouwen van een eerlijke en helpende relatie met zijn cliënten. Het gaat hem niet alleen om het ziektebeeld, maar om de hele mens. In dit boek werpt Yalom aan de hand van zijn ervaringen met een tiental patiënten nieuw licht op wezenlijke levenskwesties die iedereen raken, zoals ouder worden, angst voor de dood, het maken van keuzes, fundamentele eenzaamheid en het zoeken naar een betekenisvol leven. Iedereen die geïnteresseerd is in menselijke psyche en in persoonlijke groei zal zich kunnen identificeren met de tijdloze, existentiële vragen die in dit boek aan de orde komen.

Gezien worden als een heel mens is iets wat me nauw aan het hart ligt. Iedereen maakt zich wel eens schuldig aan hokjesdenken, mezelf inbegrepen, omdat categorieën en hokjes een valse veiligheid bieden, maar ze reduceren de hele mens tot slechts een deel van wat hij is. 

Vooral in de algemene geneeskunde en al zijn specialisaties, ziet men bijna nooit de mens, maar bijna altijd het 'geval', de 'ziekte' of 'aandoening' en wordt er heel symptoomgericht gewerkt.

Spijtig genoeg vergeten ook sommige therapeuten al eens de mens die ze voor zich hebben, en zien slechts een 'case'.  Kort, symptoomgericht werken lijkt nu ook de regel te zijn of te worden bij psychische hulpverlening. Zo vlug en efficiënt mogelijk denkpatronen veranderen om de cliënt zo vlug mogelijk terug te laten functioneren in de maatschappij, is de boodschap. Met dat laatste is op zich niets mis, maar het korte karakter van dit soort therapieën belet de opbouw van een echte therapeut-cliënt relatie die vertrouwen en veiligheid inhoudt, welke ook weer basisvoorwaarden zijn voor het welslagen van een therapie. Iemand die de stap naar psychische hulpverlening zet, is heel kwetsbaar maar ook heel moedig en heeft recht op meer dan een op diagnose gebaseerde therapie. Ik deel de overtuiging dat het welslagen van een therapie slechts kan als iemand zich als een heel mens gezien weet en er een menselijke relatie bestaat tussen de cliënt en de therapeut. Dat vraagt natuurlijk ook moed van de therapeut, want een ander mens geheel en echt ontmoeten, is ook jezelf tegenkomen.

Om nog even terug te komen op Irvin Yalom's boeken: ze lezen vlot, althans zo ervaar ik het, en ik vind er raakpunten met mijn eigen existentiële vragen.

En soms ook antwoorden.

Wild Thing

   FB-testjes zijn over het algemeen gewoon leuk om te doen, maar veel waarde hecht ik er niet aan. Ten hoogste geven ze soms aanleiding tot wat reflectie.

   Volgens één van deze testjes omschreef de klassieker 'Wild Thing' van de Troggs mij het best. Iemand reageerde met "Past niet bij jou, of toch?..."

   Ja, ik kan mezelf daar wel in herkennen. Ik heb dan ook geantwoord met "There’s more to Susanna than meets the eye… Het zit van binnen".

   Wild Thing is wel altijd één van mijn favoriete nummers aller tijden geweest, maar het nummer dat eerst in mij opkomt in die allertijden-lijst is eigenlijk ‘Suzanne’ van Leonard Cohen, of in de vertaling van Herman van Veen. Verder ‘Like a bird on a wire’ ook van Cohen, en ‘The times they are a changing’ van Dylan. Oh! Wat hoopte ik dat.  De tijden zijn veranderd, alles verandert tenslotte, maar niet op de manier die we toen hoopten… maar dat is een andere topic.

   Dat wilde ding ben ik dus wel, maar bijna altijd enkel binnenin. Dat wilde ding dat geleerd heeft zich in te houden: “wat zullen de mensen zeggen?” of “zo doe je toch niet!”. Vooral niet opvallen, niet uit de band springen, volgen; en dat lukte aardig want, hoe wild ook, met dat volgen had ik, als kind althans, niet zo’n probleem. Sowieso was ik een stille, wat introvert - weet ik nu – niet doorsnee, maar ik wist dat te camoufleren; een grijze muis op den duur, maar binnenin een kleurrijke vulkaan, een wilde rivier, een hele kosmos, een wereld, die maar een enkeling mocht betreden.

   Het bloed kruipt waar het niet gaan kan! Vroeg of laat – eerder laat, zegt mijn 65-jarige ik – zal dat wilde ding uitbreken, of toch een beetje…

   ‘I have tried in my way to be free’ (L. Cohen).

Lachen

Vliegen

Hokjes

Op het Wetenschappelijk Congres over hooggevoeligheid waarschuwde Prof. dr. Dirk Devroey - terecht - om hoogsensitieve mensen nu toch niet in één of ander hokje te gaan stoppen of voor het zichzelf in dat HSP hokje te zetten.
Hij is, vermoed ik, zelf niet hooggevoelig.
Want wat het tweede betreft - ik kan natuurlijk alleen maar voor mezelf spreken, maar ik denk dat veel HSP's het ook zo ervaren – denk ik dat weinig HSP’s dat zullen doen.
Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik niet in één van de hokjes paste die er al zijn. Ik ervaarde het als een grote doos, met daarin kleine doosjes, waar de meeste andere mensen zich in bevonden. Ik stond daar buiten (en keek er naar). Ik werd door mijn diverse omgevingen er wel op gewezen dat ik beter af zou zijn in zo’n hokje en dat heeft voor vele, inwendige, conflicten gezorgd.
Sinds ik weet dat ik een HSP ben, begrijp ik waarom dat zo was, maar geen haar op mijn hoofd denkt eraan om mezelf nu ergens in een hokje te gaan stoppen.
Het etiket HSP hielp me gewoon mezelf beter te begrijpen, maar ik hoef het nergens op te plakken. Ik voel mij het best buiten de grote groep (letterlijk en figuurlijk) en buiten de hokjes, eender welk hokje.

Douchen

Vernissage

Vandaag ben ik voor de allereerste maal naar een vernissage geweest. Van een beeldhouwer die werkt met steen.
Die stenen beelden heb ik moeten leren appreciëren. Ik hield, en houd nog steeds, meer van hout. Dat is warmer, althans voor mij. Maar zijn beelden zijn mooi en ik loop regelmatig eens bij hem langs wanneer hij aan het werk is. We praten dan wat over zijn nieuwste ‘kinderen’ en over wat er zoal speelt op dat moment. Soms drinken we iets. Dat vind ik fijne momenten.
Ook zijn tentoonstelling vind ik fijn en mooi, als ik ze kan bezoeken op een stil moment.
De vernissage daarentegen, lag mij niet zo. Met uitzondering van de beeldhouwer zelf, die altijd zichzelf is, vond ik heel het gedoe nogal geKUNSTeld. Een kleine honderd mensen stonden en zaten, cava in de hand, te luisteren naar een paar mini performances: voordracht, muziek, zang, een verhaal; helemaal niet slecht. Daarna volgde de sociale chitchat, ik veronderstel over Kunst, maar dat weet ik niet zeker want ik ben niet zo’n ‘social talker’, ik hield me bij mijn direct gezelschap, zijnde echtgenoot, zoon en schoondochter. Het zal wel aan mij liggen, maar ik zat er bij en keek er naar.
Een volgende keer laat ik de vernissage aan me voorbijgaan en zal ik weer gewoon in alle rust en stilte de tentoonstelling bezoeken en kunnen genieten van stenen beelden die tot mij spreken door er gewoon te zijn.

Een passie

Poëziebundel 'Getijdeneiland' - de titel verklaard:

Getijdeneiland bij Bol.com

‘Getijdeneiland' staat, voor een stukje, voor de HSP die ik ben: nooit bij de (een) grote groep behoord hebben; toch verbonden met de anderen; altijd een beetje aan de zijlijn gestaan.
Ook het beeld van de toegangsweg die twee maal per dag ‘overspoeld’ wordt waardoor het getijdeneiland min of meer afgezonderd of onbereikbaar wordt, is veelzeggend. Wanneer ik door een teveel aan prikkels overspoeld wordt, heb ik nood aan afzondering, aan alleen zijn op mijn eilandje en/of ben ik niet toegankelijk omdat het teveel aan prikkels mijn communicatieweg met de buitenwereld op diverse manieren kan afsluiten.
Op zo’n klein getijdeneiland is ook meestal geen plaats voor een massa mensen. Het is een soort toevluchtsoord voor enkelingen. De bewoner van zo’n eiland moet echter af en toe wel naar het vasteland om bevoorrading. Zo heeft ook de rustzoekende HSP die graag alleen is, toch behoefte aan anderen voor de nodige en hopelijk diepgaande sociale interactie.

'Getijdeneiland' is te koop in de webwinkel van Bol.com.

Een nieuw begin

Het gelijk

Het leken jengelende kleuters in een bepaalde FB-groep vandaag. Dat inspireerde mij tot dit:

Hard

Vandaag was een dag dat ik heel bewust bij mezelf moest blijven. In mezelf keren om te zien hoe ik de actualiteit ervaar. Me niet laten meeslepen in de hetze van de dag.

Het is niet de eerste keer dat een zelfdoding in mijn (meer of minder ruim) vizier komt.  Ik ben een klein beetje ervaringsdeskundige dus in ‘het vernemen van’.
Het raakt me altijd, wanneer ik verneem dat iemand zelfdoding gepleegd heeft, ook als het iemand is die niet dichtbij me staat, ook als het een onbekende is, ook als het een BV is. Als gevoelig en empatisch mens stel ik me in de plaats van die ander, voel ik de strijd en leef ik me in in zijn/haar problemen en gevoelens. Ik besef hoe diep iemand moet zitten om tot een dergelijke daad te komen. Hoe kwetsbaar ook.

Ik ben niet speciaal een fan van Stevaert. Maar ik heb ook niets tegen de man. Hoewel ik wel achter zijn gratis openbaar vervoer stond.  Gratis bestaat niet, zei men.  Neen, het was zijn manier van herverdelen.  Over zijn politiek en/of privé leven wil ik me niet uitspreken, noch over de gerechtelijke zaak, waarin nu nooit door een rechter zal geoordeeld worden. En tussen haakjes, ik vind niet dat een zelfdoding gelijk staat aan een schuldbekentenis.

Wat mij vooral deze twee laatste dagen raakte, was de hardheid van mensen die vanachter hun 'social media'-scherm oordelen, veroordelen, verwensen, ongenuanceerd hun mening spuien, .... Ver weg van de wereld met echte mensen van vlees en bloed, nemen zij de vrijheid om anderen de hel in te wensen. Mensen worden aan de schandpaal genageld zonder (voor ons althans) verifieerbaar bewijs. Mensen worden virtueel gelyncht.
Zelf heb ik ook al een paar maal ervaren dat een voorzichtige, goedbedoelde FB-post en FB-reactie gepareerd werd met een aanval, waarvan ik niet goed was. En het ging zelfs niet over politiek.
We veroordelen pestgedrag van jongeren  maar als volwassen mensen niet eens met respect elkaar kunnen tegemoet treden op de sociale media, hoe kunnen we dan verwachten dat jonge mensen dit zullen doen.

Ik vind internet en sociale media fantastisch. De wereld binnen handbereik.  Toch heb ik vandaag besloten Twitter een tijdlang niet meer te bezoeken of te gebruiken.
Op Facebook tracht ik de confrontatie met die hardheid ofwel uit de weg te gaan, ofwel te bestrijden met het tegendeel: ‘Make love, not war.’
Hou van elkaar, respecteer elkaar, tracht elkaar te aanvaarden in de tegenstellingen.
En ter verduidelijking: mijn roos staat voor liefde.

Vlinders zijn bloemen die kunnen vliegen.

Ik vond een Franstalige quote over bloemen en vlinders en maakte er deze van, en daarbij ook een tekening.
Deels wilde ik een mooie tekening maken voor een paar vriend(inn)en, als geschenkje, deels wilde ik natuurlijk ook iets moois maken voor mezelf.

Perceptie

Inspirerende wandeling

Luisteren

Geborgenheidservaren

Publicatie

Mijn nieuwe boek is gepubliceerd !

Het staat vanaf nu te koop in de webwinkel van Bol.com.

23:00

Vanavond lees ik 'Hoe willen we leven?'
Of neen, ik lees én luister.
Ik luister naar Trio Nr.1 In D Voor Strijkers van Sergej Taneyev.
Bij Klara blijf ik altijd verwonderd.

De muziek en het boek brengen me naar schrijven
over hoe ik wil leven
met muziek, tekeningen, boeken
in een wereld
die daar enkel plaats voor maakt
als het ergens een portefeuille aandikt.

Een obese wereld
van mensen die zich volstoppen
met onnodige dingen.
Het fuiven, shoppen, soaps, pretparken, base jumpen en andere kicks,
hebben we dat nodig?
Voetbalmatchen met ontheemde jongens van 17 die zich te pletter rijden,
tenniscups met briljanten rackets,
live verslaggeving, roddelpers,
of is het gewoon pers?

Pers dat laatste stukje menselijkheid er maar uit.
Maak plaats voor het vetgemeste kuddedier.

We kijken naar bloederige taferelen in de ver van mijn bed show en geven geen kik.
Hier worden homo's gebasht, in het oostblok draaien ze de nor in.
Meisjes raken op vakantie hun clitoris kwijt.
....
Neen, dit wordt geen gedicht.

Ik keer terug naar mijn muziek,
neem mijn boek opnieuw ter hand
en tracht de wereld mooier te zien.

.

Gedichtendag

Leve de twijfel !

Gisteravond hoorde ik in DWDD bij het thema ‘Jouw vrijheid, mijn vrijheid’, Aad Van den heuvel zeggen:
‘…een absolute voorwaarde voor vrijheid is het recht om te twijfelen en het recht om die twijfel uit te spreken. Ik heb een bloedhekel aan mensen die dingen zeker weten, die niet twijfelen. En geloof me, daaronder vind je de radicalen, de extremisten en de fundamentalisten’. … ‘Om te twijfelen is nodig: onderwijs, en een beetje om je heen kijken in de wereld en vooral die twijfel toelaten.’

Twijfelen is durven je kwetsbaar opstellen, dacht ik.
Als iemand denkt dat zijn/haar zekerheid wordt afgenomen door een ander, door iets wat gevraagd of gezegd wordt, dan vermoed ik dat die persoon bang is van de eigen twijfel, van de eigen onzekerheid. Dan denk ik dat hij/zij ook bang is voor de eigen kwetsbaarheid.

Twijfel is actief. Als je twijfelt, moet je rondkijken, je wat afvragen, je mening aanpassen – of niet. Twijfelen vraagt een inspanning van de geest. Dankzij de twijfelaars komen er nieuwe ideeën, uitvindingen, toepassingen, enz. Door te twijfelen krijg je nieuwe inzichten.
Twijfelen is ook durven. Het vraagt moed om rond en in jezelf kijken. Dat is ook de kwetsbaarheid: naar buiten, naar die zekere wereld toe te durven tonen dat je twijfelt.
Bij twijfel is niets zeker, maar daar tegenover staat dat er oneindig veel mogelijkheden openliggen.

Zekerheid is passief en lui. De dingen zijn zoals men het (zichzelf) geleerd heeft. Men hoeft er niets voor te doen, niet na te denken, niet te twijfelen. Het is een status quo waaraan niet getornd wordt.
Uit zekerheid ontspruit niets nieuws. Uit zekerheid ontstaan tirannieke regimes – en niet alleen op het niveau van landen en staten. Je ziet het gebeuren in organisaties, clubs, relaties, enz., waar de zekerheid van ‘het is altijd zo geweest’ of ‘we hebben het altijd zo gedaan’ of ‘ik weet het want ik heb het zo geleerd’, enz., belet dat er vernieuwing komt en/of vrijheid heerst; belet dat men zich vrij kan voelen.

De enige zekerheid die er zou mogen zijn is dat men de twijfel mag toelaten. Dus, lang leve de twijfel!

Born to hum

Quote

'Ook met een kleine ladder
kan je over een schutting kijken.'

~ Susanna Mariën ~

Niet (meer) zoeken.

.

Het Surrealisme is van alle tijden.

Je suis Charlie

12 kogelgaten voor (op het ogenblik) 12 doden en onze vrije meningsuiting in het hart geraakt.
.

Wensen

Quote

'Om te durven bewegen in de wereld, 
moet je eerst durven bewegen in jezelf.'

                          ~ Susanna Mariën ~

.

On(der)bewuste herinnering

Het was een stressvolle dag geweest met telefoontjes over het al dan niet welzijn van mijn man, niet-geplande zaken, ziekenhuisbezoek, autostrade files, en als afsluiter een lang gesprek. De rit naar huis, over een relatief lege autostrade, had al wat spanning laten wegvloeien en thuisgekomen kon ik verder uitbollen bij het TV programma ‘Alleen Elvis blijft bestaan’ - hoewel het meeslepende enthousiasme van Peter Vandermeersch niet echt bevorderlijk is om rust in mijn geest te brengen.
Terwijl het programma afsluit met de woorden van Vandermeersch over zijn vader die, voor de 80ste verjaardag van moeder Vandermeersch, een dichtbundel heeft gemaakt, stap ik de douche in en vraag me af of het dit keer weer zal lukken.

Ik steek de stop in de afloop van het bad (om erop toe te zien dat ik niet te veel water verbruik) en draai de thermostatische kraan open, net ver genoeg om de brander te laten aanslaan, niet zover dat het water stevig sproeit, maar als fijne warme regendruppels uit de douchekop vloeit en mijn gespannen schouderspieren zachtjes betrommelt zodat ze zich wat beginnen te ontspannen. Het water wordt een warme mantel die mij omhult. En ongeacht hoe koud en gespannen en miserabel ik onder de douche stap, na een paar minuten voel ik een kalmte in mij komen en denk ik aan een warme, veilige moederschoot. Het is of mijn huid, waarvan de cellen in al die jaren nochtans honderden (*) keren zijn vernieuwd, zich de vochtigheid van de baarmoeder herinnert, zich nog steeds wil wentelen in die warme cocon die mijn eerste thuis was. Na een tijdje zwemt de baby die ik dan in mijn hoofd heb, vanuit de moederschoot zo een zwembad in, zonder angst, zich nog steeds rondwentelend in een nu andere waterrijke omgeving, nog steeds verbonden via de navelstreng, nog niet happend naar lucht want de longen zijn nog niet ontplooid, rustig genietend van het water in en rond zich.

Tot ik vind dat ik genoeg water heb verbruikt en ik tegen mijn zin de kraan dichtdraai, geniet ik van die allesomvattende gewaarwording van rust. Met die herinnering ga ik vredig de nacht in.

Volle maan

Het huis dat nooit bestond

Een onverwachte kennismaking

Zuidelijk van Autun, langs de D994, bemerkten we een bord van en even later een wegwijzer naar “Temple Bouddhist de la Boulaye”. Omdat we tijd genoeg hadden, stopten we om een kijkje te gaan nemen.

Een smalle asfaltweg leidde naar een parking vanwaar onze blik al onmiddellijk viel op een mooi beschilderde, oosters uitziende, ingangspoort. Onder het uitnodigende “Bienvenue” stapten we het domein binnen, waar we direct op een bord konden lezen wat van de bezoekers verwacht werd: respect voor de monumenten en voor de sfeer van stilte en onthaal, aangepaste kleding, niet roken, op de kinderen passen en honden aan de leiband. Om de tempel te bezoeken, waren we spijtig genoeg te vroeg – pas vanaf 14u – maar we konden vrij rondlopen op het domein.

De tempel ligt bovenop een zachte helling en kijkt uit over de groene omgeving van de zuidelijke Bourgogne (Soane et Loire). Rondom het plein, dat voor de tempel ligt en waar middenin een waterpartij/fontein met een dikke Boeddha uitnodigt tot rust, staan, in vele nissen, kleine Boeddha-beeldjes, allemaal net iets verschillend door de houding van de handen. De kleurrijke schilderingen op en rond de tempel zijn meesterwerkjes van oosterse kunst, evenals het fijne handsnijwerk, dat bijna niet opvalt door de vele kleuren waarmee het bedekt is.
En hoewel nog gesloten, nodigde de tempel uit tot nader komen. Het gehele domein vroeg om rust en bezinning.
Nergens echter was er sprake van enige protserigheid dat nogal eens de kop opsteekt in onze met goud gevulde kerken, waar overigens alles wordt weggestoken achter koude, grijze muren. Deze kleurige versieringen kwamen eerder over als een eerbetoon aan de natuur en de wereld waarin wij ons mogen bewegen.

Ik bevond mij in een andere wereld - net zoals kerken en kathedralen je soms kunnen katapulteren naar de middeleeuwen. Een sereen gevoel kwam over mij, een ontroering ook. Het is een plaats om eens terug te komen.

Het kwam op onze weg en het was goed.

.

Vijftig tinten grijs

Neen, niet dát boek!
Op het ogenblik waag ik mij aan ‘de woorden en de dingen’ van Foucault. De voorpagina van het boek is een grijze foto van een steen in het zand, tenminste, dat is wat ik er van maak. De steen lijkt een soort weg afgelegd te hebben in dat zand, misschien is hij van een zandduin (bestaan er andere duinen?) naar beneden gegleden en tot stilstand gekomen. De steen en de duin worden belicht van links, wat maakt dat het zand of wat daarvoor doorgaat, een reliëf vertoont. Je ziet de structuur van het zandoppervlak, dat zo stevig lijkt dat het ook een steen zou kunnen zijn. Hier en daar is een klein, rond, ondiep kuiltje te bespeuren. De steen zelf springt naar voren op/in de foto, bijna als een edelsteen aan een hangertje; hij is veel groffer dan het zand, heeft een soort driehoekige bolvorm, die het eindpunt vormt van de nog zichtbare weg die de steen heeft afgelegd en hij werpt een duidelijke schaduw naar rechts.

Telkens ik het boek vast neem en de foto zie, denk ik: '50 tinten grijs'. Eveneens denk ik aan de coach waarbij ik de cursus 'omgaan met hooggevoeligheid’ volgde. Zij gebruikte het voorbeeld van de salontafel die in haar praktijkruimte staat: 'beschrijf deze tafel eens'. De meeste mensen zullen antwoorden: het is een vierkant wit tafeltje. HSP’s zullen bijvoorbeeld iets antwoorden zoals ik deed: “het is een vierkant Ikea-tafeltje in gebroken wit, naar de ecru kant neigend en het gaat al een tijdje mee want hier en daar is de lak een beetje weg, bovendien staan de pootjes niet helemaal recht ten opzichte van het blad. Moet ik ook beschrijven wat er allemaal op ligt en staat?” Het ging erom uit te leggen hoe gedetailleerd HSP’s hun omgeving (kunnen) zien en verwerken. Niet-HSP’s kunnen deze details ook zien, maar filteren die (onnodige) gegevens eruit. Zij zien dus in de eerste plaats een vierkante witte tafel. Pas wanneer gevraagd wordt om op de details te letten, zullen zij die ook ‘noteren’.

50 tinten grijs dus en het is een goed voorbeeld van hoe ik de wereld waarneem, niet enkel in het grijs natuurlijk, maar wel heel gedetailleerd. Niet alleen de kleuren neem ik waar in onnoemelijke vele tinten; bijna alles heeft een heel fijne gradatie of schakering, alles is getint als het ware. Zacht is bijvoorbeeld niet zomaar zacht, maar heel wollig of een beetje pluizig, fijn donzig of glad fluwelig, enzovoort, en ook dat kan nog in gradaties. Dat geldt voor bijna alles: voor licht, geluid, geuren, smaken, voelen (met je lichaam of met je geest). De lichtste aanraking wordt gevoeld, de fijnste geur wordt geroken, … en alles wordt niet alleen waargenomen maar ook 'verwerkt'.   Het is alsof je elk van die waarnemingen met je handen vast neemt, om en om draait, ruikt, proeft, bekijkt en dan beslist waar ergens in je geestesdatabase je de waarneming zal plaatsen.

Ook emoties komen voorbij in vele schakeringen en soms heel fel. Verdriet is niet zomaar verdriet en blijdschap niet zomaar blijdschap; rust, onrust, ontroering, trots, verliefdheid, boosheid, eenzaamheid, teleurstelling, overweldiging, enzovoort, ze passeren in vele en dikwijls felle schakeringen. Ze genereren ook bijna allemaal een onmiddellijke en ook soms hevige fysieke reactie, als daar o.a. zijn: naar toilet lopen, buikpijn, motten (nachtvlinders) in de buik, hartkloppingen, zweethanden, missellijkheid, maagpijn, ademtekort, hyperventilatie, ijl in het hoofd, rillingen, kippevel, … en natuurlijk de vlinders in de buik.

Omdat ik alles in zoveel schakeringen waarneem, is het ook nodig om de juiste woorden te gebruiken, om met nuances te spreken. In de verschillende woorden vind ik de diverse schakeringen terug die corresponderen met wat en hoe ik waarneem. Eén van de moeilijkheden daarbij is dat anderen niet met diezelfde nuance spreken. Het is een beetje met de natte vinger trachten (aan) te voelen wat er juist bedoeld wordt; of vragen hoe de woorden juist bedoeld worden; wat niet vanzelfsprekend is, want de andere begrijpt je twijfel over de (juiste) bedoelingen van de woorden niet. Het is dan ook soms heerlijk te spreken met andere HSP's die deze schakeringen begrijpen en aanvoelen en die al aan een half woord voldoende hebben om te weten welke richting je uit wil met je woorden, die ook niet verbaasd opkijken als je om (nog) meer nuance vraagt.
En over taal gesproken, er is ook nog de non-verbale communicatie of de lichaamstaal, waar zoveel te lezen en te zien valt.

Door al die details, schakeringen en nuances in de waarnemingen en het verwerken ervan, geraakt een mens soms moe en uitgeput. Dan zoek ik de rust op, bijvoorbeeld door op te gaan in het lezen van een boek ergens alleen, in een rustig en stil hoekje, of op een bank aan een vijver, of….

Dit alles flitst door mijn hoofd, telkens ik het boek ter hand neem; de 50 tinten grijs die ik op de omslagfoto zie, leggen -een heel klein beetje- uit hoe ik, als HSPersoon, de wereld ervaar.

Schrijven

'Ecrire, c'est aussi ne pas parler. C'est se taire. C'est hurler sans bruit.'
Citaat van de Franse schrijfster/filmregiseur Marguerite Duras.
(Schrijven is ook niet spreken. Het is zwijgen. Het is huilen /schreeuwen zonder geluid.)

Een vaarwel

Vandaag deed weer iemand uit mijn bredere omgeving de overstap. De stap van zijn, in pijn en verdriet, in liefde en leven, naar zijn, in de gedachten en herinneringen van de anderen.
Hij was een vriend uit het verleden, een ex van een familielid, de vader van een neef en nichtje en grootvader van 3 kleinkinderen. Hij zal ook wel een vriend, kennis, geliefde, familielid, geweest zijn van mensen die mij onbekend zijn.
Als fotograaf maakte hij kunst. Met zijn scherpe blik op de mensen, legde hij in zijn foto's hun ziel bloot en confronteerde zo de toeschouwer. Zo wil ik me hem het liefst herinneren, als een mens die naar het wezen van de medemens keek.

Woorden worden

Ik hou niet van “hokjes”-denken.
Nog minder van “labels”.
Woorden als “normaal” en
“gemiddeld” geven mij de kriebels.

Liever verander ik hier iets en dan
"kriebelt" het van genot over mijn hele lijf
wanneer ik zit te kijken in mijn favoriete “hoekje”
naar een “libel” die sierlijk over het water scheert
te “midden” van het zomerse groen.

.

Jazz als heelmeester.

Door omstandigheden, waarover ik het hier niet wil hebben, was ik terug vastgelopen, waardoor ik ook weer mijn harnas had aangetrokken, of beter gezegd, ik had opnieuw toegelaten dat het me omgorde én zich sloot. Boosheid, verdriet, blijdschap, ze lieten zich niet meer voelen. Het contact met mezelf, volledig weg.
Dat harnas is een bescherming, maar het voelt zo eng, onmenselijk en hard. Het is niet de bescherming die een mens nodig heeft.
Op het ogenblik dat ik dit laatste overdenk, begint op Klara een jazzprogramma. Stukjes Middelheim Jazz komen voorbij gezweefd, aan mekaar gepraat met rustige commentaar.
Plots zit ik in het veilig warme gezelschap van mijn vader te luisteren naar zijn favoriete muziek, en het harnas opent zich een beetje. Het ‘voelt’ weer warmer van binnen en de tranen kunnen komen. Ik laat het gebeuren en voel me terug een beetje mens, in het gezelschap van een mens die, hoewel erg aanwezig, niet meer is.
Later op de avond zoek ik op YouTube naar een mooie, rustige Jazz-dagafsluiter en tracht daarmee de nacht en de slaap in te gaan.
Het wordt heel toepasselijk het Thomas Enhco Trio met “You’re Just a Ghost”.

Today

De tekening is een impressie van onze campingplek in Volonne. De tekst is ook van mij.

.

Vleugels

Dit beeld, gemaakt door Ludo Glorie, kan nu in de tuin staan. Het inspireerde me voor het gedicht 'Vleugels' dat op de sokkel hangt en ook op de gedichten(tekst) pagina te vinden is.

Echter, als we van huis zijn, zal de vogel gekooid worden. We zouden niet willen dat hij echt gaat vliegen.

.

Muziek tekenen

Dit stukje film-tekening-muziek is te mooi om niet te delen met anderen. Het is dan ook al meer dan 3 miljoen keer bekeken.

Words are Windows (or They're Walls)

Mijn visuele impressie van dit gedicht/lied.

Stilteavond

Dit gedicht is ook te vinden op Samen op pad.
.

Meditatie en het grote gelijk.

Meditatie is één van de vele vormen waarmee wij kunnen onthaasten.

     “Meester, hoelang moet ik mediteren?”
     “Elke dag een half uur” antwoordde de meester.
     “Maar een half uur is lang, ik heb zo weinig tijd.”
     “Dan moet jij elke dag een uur mediteren” zei de meester.

In het programma ‘Weet ik veel’ van Radio 1, ontving Kobe Ilsen de psychiater, Zenboeddhist en schrijver van de Mindfulness boeken, Edel Maex. Het was een aangename uitzending.
Ik herken veel in zijn manier van mediteren, die blijkbaar ook op de meditatie-/stilteavonden die ik bijwoon, gebruikt wordt. Hij zegt zinnige dingen over meditatie, o.a. dat je zonder oordeel en met mildheid naar jezelf toe, gewoon moet observeren, niet forceren, geen binnenkomende gedachten wegdrukken. Er kan van alles voorbijkomen in zo’n meditatie, ook minder prettig aanvoelende zaken. Sommige mensen worden er rustig van, anderen onrustig. Maex beweert niet de waarheid in pacht te hebben en spreekt enkel over zijn methode van mediteren en vermeldt dat er duizenden manieren bestaan om tot meditatie te komen (84000 ingangen).
Nadien komen op de site van het programma de commentaren van het grote gelijk. En dan blijkt dat ook in die kringen er mensen zijn, die zich krampachtig vasthouden aan het hun aangeleerde en heel dogmatisch het andere afvoeren als onjuist. Alsof er (hierover) maar één waarheid bestaat.
Ja, het Westen heeft aangepaste vormen van mediteren in gebruik. So what? Wij leven ook in een andere wereld dan in het Oosten (van eeuwen geleden). Er bestaan vele wegen om tot ergens te komen.
‘Een weg ontstaat door hem te begaan’ zei -meer dan 2000 jaar geleden- Zhuang Zi, die beschouwd wordt als iemand die een duidelijke stempel heeft gedrukt op het meditatieve Zenboeddhisme.

Stiltewandeling

Dit gedicht is ook te vinden op Samen op pad.
.

Kat

Tijdens een wandeling zag ik ze liggen, de witte kat op de weidepaal, maar ik had geen fototoestel bij. Tekenen dus maar.

De 'Wilde Ganzen' van Kierkegaard

Dit is niet mijn tekst, maar een verhaal van Kierkegaard dat mij werd verteld door een vriend, leerkracht Godsdienst, die dit verhaal elk jaar, bij begin van het schooljaar, aan zijn leerlingen meegeeft. En ja, een vrijzinnige kan bevriend zijn met een leerkracht Godsdienst...

'Er waren eens een paar wilde ganzen.
Bij het begin van de trek, in het najaar, bemerkten zij een koppel tamme ganzen. Zij begonnen deze zo aardig te vinden dat zij het zonde vonden om zomaar weg te vliegen; zij hoopten dat zij hen zover konden krijgen dat ze met hen mee zouden vliegen als de trek zou beginnen. Daarom lieten zij zich geheel met hen in en trachten hen ertoe over te halen om hoger te gaan vliegen, telkens een beetje hoger, zodat zij althans een kans hadden om de trekvlucht uit te houden, – verlost van dat jammerlijke middelmatige leven dat zij als respectabele tamme ganzen rondwaggelend op aarde doorbrachten.
In het begin vonden de tamme ganzen deze situatie erg amusant en ze hielden van de wilde ganzen. Maar het duurde niet lang of ze werden hen moe, slingerden hen allerlei grofheden naar het hoofd en beschouwden hen als fantasierijke dwazen, als wereldvreemde wezens zonder enige levenservaring of wijsheid.
Maar ach, de wilde ganzen hadden zich toen al zoveel met de tamme ingelaten dat deze macht over hen hadden gekregen, zodat zij geleidelijk in hun woorden gingen geloven. En zo liep het er op uit dat de wilde ganzen zelf tamme werden.
In ’s hemelsnaam, mens, pas op voor één ding: zo gauw je bemerkt dat tamme ganzen macht over je krijgen, maak dan dat je wegkomt, méé met de trek, opdat het er niet op uitloopt dat je als een tamme gans gelukzalig blijft doorwaggelen in laag-bij-de-grondse jammerlijkheid.'

Søren Kierkegaard


.

Ik ben een heks

Vroeger zei ik van mezelf dat, als ik een aantal eeuwen vroeger zou geboren zijn, ik ofwel een heks zou geweest zijn, of een kruidenvrouw, of een orakel, een priesteres, of zo iemand.
Wel...

Ik had me in Frankrijk een paar dagen niet zo goed gevoeld toen ik daar tegen Swa zei dat ik eigenlijk liefst zo vlug mogelijk naar Oostenrijk zou willen. Als ik om één of andere reden in een ziekenhuis zou belanden, dan liever in een ziekenhuis waar ik de mensen zou verstaan en waar ik me verstaanbaar zou kunnen maken.
We zijn wegens het min of meer goede weer echter in Italië blijven hangen. En wat gebeurt er? Swa belandt hier in een ziekenhuis.

Toen ik vandaag terug naar de camping reed om de ziekenhuispapieren te halen, gritste ik ook onze KW's mee. Ik weet zeker dat Swa zou gezegd hebben dat dit niet nodig was. Op dat moment waren er slechts wat zwaardere mooiweer wolken te zien.
Toen we het ziekenhuis mochten verlaten, begon het net te regenen en te onweren. We konden die KW's goed gebruiken.

Swa geeft het nu ook toe: ik ben een heks.

Van visquota naar treintickets en de fiets

Volgens het programma 'Een vandaag' zullen in Volendam de mensen overwegend anti-europees stemmen. De reden is: de visquota. Iedereen denkt natuurlijk aan zijn inkomen, dat is niet abnormaal. Maar weinig mensen kijken verder dan hun huidige portemonee. Of de quota juist of rechtvaardig zijn, daarover kan ik geen mening hebben. Ik ben geen expert terzake. Wel vind ik dat er quota moeten zijn, zoniet worden de zeeën leeggevist.
"Het is toch op elk gebied zo", zei mijn man. "Wij doen toch bijvoorbeeld ook onze auto niet weg".
"Nou, als ik alleen zou zijn, deed ik het zonder auto hoor", zei ik.
"Als de buren hun auto houden, dan doe je dat toch zelf ook. Wat maakt die éne auto?"
Voor mij geldt zoiets niet. Het is niet belangrijk wat de buren doen, wel wat ik zelf denk en doe. Eén auto minder mag dan niet veel impact hebben, mijn moto is: ' verbeter de wereld, begin bij je zelf '.
Dus heb ik weer wat om te overdenken.

Hoe zou ik het aanpakken?
Wat zou het kosten? of opbrengen?
Want een bus- en treinticket kost geld, maar een auto ook. Wegentaks en autoverzekering kost al 600 euro per jaar. Voeg daar nog het nodige onderhoud bij en je komt al gauw tot minstens 1000 euro per jaar. Tanken kost ons nog eens 1000 euro per jaar. Samen dus een 2000 euro.
En daarbij komen nog de kosten van de camper. Die zijn iets lager qua wegentaks en autoverzekering, maar hij verbruikt meer. Reken dus ook daarvoor maar 2000 euro.
4000 euro per jaar zonder het geld dat je zou moeten opzij zetten voor een nieuwe wagen als de oude het niet meer zal doen.
Een omnipas van de Lijn kost 250 euro en laat je een jaar lang onbeperkt reizen in Vlaanderen. Eens 65 jaar, reis je, voorlopig toch nog, gratis. Voor de trein betaalt een 65-plusser maar 6 euro heen en terug over heel België.  En er is altijd nog die goeie oude fiets.
Van wat je overhoudt kan je al eens op reis gaan met trein of vliegtuig. Dat zullen dan wel andere vakanties zijn, maar toch, een uitdaging, zou ik zeggen.

De auto en de camper verkopen zou ook nog eens geld opbrengen. Een reserve die je toelaat hier of daar iets extra's te besteden.

Natuurlijk kan je niet meer naar een verder gelegen grote supermarkt om al je boodschappen ineens te doen. Een bezoek aan familie zal moeten gepland worden. En je hobby's moet je wat dichter bij huis zoeken.
Maar ik zie een autoloos bestaan wel zitten.
Ik zou tenminste niet met rode kaken staan als mijn kleinkinderen later vragen wat wij gedaan hebben om van de planeet een betere en gezondere wereld te maken.

Is het realistisch? Neen, want ik ben niet alleen. Maar niemand weerhoudt me om te dromen.